Phả ký dòng họ

Tộc Trần Hữu khởi nguồn từ hai vị HIỂN CAO CAO TỔ KHẢO – HIỂN CAO CAO TỔ TỶ (chưa rõ danh tính đầy đủ), sinh hạ hai con trai: Trần Hữu Thung (không có con nối dõi) và Trần Hữu Vân. Ông Trần Hữu Vân cùng bà Hồ Thị Xao sinh được hai con trai là Trần Hữu Đạt, Trần Hữu Phát và hai con gái. Sau khi ông Vân mất, bà Hồ Thị Xao tái giá về tộc Nguyễn, sinh thêm ông Nguyễn Dõng – người sau này lập nghiệp tại làng Bình Cư, huyện Diên Phước.

Người đặt nền cho tộc Trần Hữu tại Diên Sơn là ông Trần Hữu Đạt, cùng vợ là bà Võ Thị Nhựt (quê Phú Xuân, huyện Quế Sơn). Cùng người em vợ Võ Văn Tính, hai ông đã khai lập một xã hiệu tại huyện Hòa Vinh, tổng Phước Tường, tộc Phú Sơn – vùng đất sau này đổi tên thành làng Diên Sơn, tổng An Phước, xã Hòa Khương, huyện Hòa Vang. Ông Trần Hữu Đạt và bà Võ Thị Nhựt được các đời con cháu suy tôn là hai vị Tiền Hiền của tộc Trần Hữu tại Diên Sơn.

Người kế nghiệp là con trưởng Trần Hữu Tiến – nhân vật khoa bảng tiêu biểu của dòng họ: đỗ Tú Tài khoa thi năm Minh Mạng thứ 21, đến năm Thiệu Trị thứ 3 được sung vào hàng giám sinh Trường Quốc Tử Giám, sau được bổ chức Hàn Lâm Viện Kiểm Thảo, rồi làm Tri Huyện Hòa Đa, tỉnh Bình Thuận. Từ ba người con trai của ông Trần Hữu Đạt là Trần Hữu Tiền, Trần Hữu Thích, Trần Hữu Biện, tộc Trần Hữu lần lượt phân thành các Phái (Phái I, II, III…), mỗi Phái lại chia thành nhiều Chi, phát triển liên tục qua sáu, bảy đời.

Nối tiếp truyền thống hiếu học và tinh thần nhập thế của tổ tiên, nhiều thế hệ con cháu tộc Trần Hữu đã có những đóng góp đáng ghi nhận. Ông Trần Hữu Thúy được bổ làm giáo học trường Tổng, đến năm Khải Định thứ 10 được thưởng thọ tùng Cửu phẩm văn giai. Ông Trần Hữu Duẫn từng dạy học tại trường Quốc Học Huế, tham gia hoạt động cách mạng từ năm 1930, bị thực dân Pháp bắt tù đày, sau năm 1945 lần lượt giữ các vai trò Chủ tịch Ủy ban nhân dân làng Diên Sơn, ủy viên giáo dục huyện Hòa Vang, Chủ tịch Mặt trận Dân tộc giải phóng miền Trung. Ông Trần Hữu Trung (bí danh Trần Quang Trung) thoát li quê hương theo cách mạng từ nhỏ, từng làm Bí thư Thị ủy Bà Rịa – Vũng Tàu. Đến thế hệ gần đây, ông Trần Hữu Bổng bảo vệ thành công luận án Tiến sĩ khoa học tại Nga năm 1993, giảng dạy tại một trường đại học ở Thành phố Hồ Chí Minh với học vị Phó Giáo sư ngành Toán.

Từ một gốc ban đầu ở làng Diên Sơn, con cháu tộc Trần Hữu ngày càng đông, kết duyên cùng nhiều dòng họ trong vùng như Hồ, Nguyễn, Phan, Đặng, Châu, Lê, Đoàn, Võ, Đỗ…, lập nghiệp không chỉ ở Diên Sơn mà còn lan ra các làng lân cận thuộc huyện Hòa Vang như Phú Sơn, Cẩm Toại, Châu Bí, An Tân, Cao Sơn, An Châu, Di Mỹ, và xa hơn tới Huế, Hội An, Bình Thuận, Thành phố Hồ Chí Minh, Bà Rịa – Vũng Tàu. Dù tản mác khắp nơi, các nhánh con cháu vẫn giữ ngày kỵ, hướng về cội nguồn Diên Sơn – nơi có mộ phần của các vị Tiền Hiền và nhiều thế hệ tổ tiên.